Judaisme ≠ Israël

Judaisme ≠ Israël is een profetisch boek.

Het stelt een vraag die het judaïsme raakt, maar tegelijk alle mensen aangaat: hoe leven we rechtvaardig in een wereld die wordt beheerst door macht, geweld en angst?

‘Door ons is de Tenach – voor niet-Joden het Oude Testament – aan de wereld gegeven.’ Met die uitspraak onderstreept de Amerikaans-Joodse filosoof en theoloog Marc Ellis het universele karakter van de Hebreeuwse Bijbel.

In deze teksten leeft de mens altijd tussen twee brandpunten: ballingschap en bevrijding. Wie bevrijd wordt, ontdekt dat vrijheid niet alleen verlangen vervult, maar ook verantwoordelijkheid vraagt. Waarvoor ben je bevrijd? Wat ga je met die vrijheid doen?

Volgens Ellis ligt precies daar de kern van de profetische traditie. De Thora verkent de ruimte van vrijheid en begrenzing, maar de profeten stellen de beslissende vraag naar het geweten: is het wakker, of in slaap gesust? Wat vraagt gerechtigheid nu, hier, van ons?

Dit boek schreef Ellis naar aanleiding van de oorlog in Gaza in 2008. Bij het verschijnen van deze Nederlandse vertaling is de oorlog die begon op 7 oktober 2023 al twee jaar oud. Ellis weigert zich neer te leggen bij de gedachte dat geweld onvermijdelijk is. Hij zoekt een weg naar bevrijding voor Joden én Palestijnen, voorbij politieke processen die vooral nieuw geweld hebben voortgebracht.

Centraal staat zijn pleidooi voor een herontdekking van het profetische als de ethische kern van het judaïsme: een God die niet staat voor brute macht, maar voor menselijkheid en recht. Vanuit die bron kan een gezamenlijke toekomst worden gedacht, waarin bevrijding nooit gebouwd wordt op de onvrijheid van anderen.