verhaal van mensen cover_klein

Recensie : Verhaal van mensen

Verhaal van mensen : over helder water uit oude bronnen en nieuwe kansen voor een krimpende kerk / Peter Siebesma.
Siebesma begint zijn 31 bijdragen, verdeeld over zes hoofdstukken, steeds met een gedicht of lied. Dat heeft te maken met zijn achtergrond als musicus, maar meer nog met zijn centrale filosofie: van een lied gaat warmte uit. In veel van zijn bijdragen klinkt door dat in de christelijke kerken en in de theologie al vanaf de vroegste eeuwen een verkilling is opgetreden. Geloof werd weliswaar met een Hoofdletter geschreven, maar de ratio nam een steeds belangijker plaats in. Om tweespalt te voorkomen kozen vroege theologen ervoor om zaken waar veel discussie over was, te beslechten met dogma’s. Deze pogingen, gericht op veilig stellen of herstellen van eenheid (unificatie), hadden vaak een averechts effect. Siebesma benadrukt dat tal van dogma’s niet herleidbaar zijn tot uitspraken van Jezus zelf; sterker nog: die strijdig zijn met wat hij aan zijn leerlingen heeft voorgeleefd. Het is daarnaar waarnaar we zouden moeten terugkeren. Terug naar de enige echte Bron. Veel lezers zullen zich daarin herkennen, maar voor menige ‘wettisch’ ingestelde orthodoxe christen zal dat een brug te ver zijn. Wat er ook van zij: tegen de bepleite en verhoopte versterkte warmte in het horizontale intermenselijke verkeer, is toch niet zoveel in te brengen.

Recensent: Drs. Th.C.J. Fransen

Recensie : Volwassen geloven en denken.

Dit boek is een appèl tot menselijkheid waartoe religie dient bij te dragen: ‘Ik zie religies als menselijke pogingen te dealen met de grote vragen van het leven’, pag 137. De schrijver pleit voor een positief mensbeeld en vindt dat het traditionele christendom dit vaak in de weg staat.
De auteur heeft moeite met het woord ‘gelovig’ en spreekt liever over ‘geloven’maar dit komt mij niet overtuigend over. Duidelijk is hij wel in zijn oordeel over kritiekloos, traditioneel geloven waarvan hij zichzelf heeft losgemaakt. Datzelfde bevrijdende proces wenst hij zijn lezers ook toe en daartoe is dit boek ook geschreven.

Van de klassieke waarheidsclaim moet hij niet zoveel hebben. Hij pleit voor bescheidenheid en ziet de bijbel als een reisgids die ons kan inspireren om meer mens te worden. Of de pretentie van waarheid altijd samenvalt met een negatief mensbeeld, is voor de schrijver een stelling maar voor mij een open vraag.

Grote theologische woorden over God vermijdt hij liever, laat de stilte maar spreken. Daarom is hij kritisch over theologie en kerk: ‘De tragiek van het gelovige christendom is dat Jezus zélf vergoddelijkt en vereerd wordt ten koste van onze menselijkheid’, pag 157. Denkers als Darwin, Marx en Nietzsche houden religie een kritische spiegel voor.
De auteur hoopt dat wij onze ziel terugvinden en worden wie we werkelijk zijn: mensen die leven uit liefde.

Het boek is te beschouwen als de neerslag van een persoonlijke ontwikkeling; de auteur maakt daar ook geen geheim van. Ik vermoed dat vele generatiegenoten zich in dit proces herkennen terwijl anderen hem wellicht wat te ‘humanistisch’ vinden, al is die typering te kort door de bocht. Hij eindigt met een zelfgeschreven geloofsbelijdenis en 1 Corinte 13 en dat laatste typeert de weg die hij met de lezer graag wil bewandelen: liefde als het wezen van ons menselijk bestaan.

Dirk van de Glind: Volwassen geloven en denken.
Een oproep tot universele menselijkheid.

de koppige engel anne, anne marie reijnen

Boekrecensie : De koppige engel.

De koppige engel : de vasthoudendheid van de geestelijke verbeelding / Anne Marie Reijen.
Engelen – als je er op let, wemelt het ervan. Vaak zonder dat we het beseffen, zijn engelen een zeervertrouwd gegeven. Maar de vorm waarin ze zich presenteren, is nogal veranderd. Tegenwoordig voeren de persoonlijke beschermengelen de boventoon en lijkt de religieuze context bijna helemaal verdwenen. Dit boek onderzoekt welke rol de engel heeft gehad in de loop van de geschiedenis, zowel in de theologie als de literatuur en natuurlijk de kunst. Ook wordt gekeken naar wat de betekenis is van de engel binnen de goddelijke openbaring. Er wordt een inventaris gemaakt van de verschillende soorten engelen en hun functies, zowel collectief, in de engelenscharen als individueel. Wat duidelijk wordt, is dat de engel door de eeuwen heen steeds opnieuw terugkeert om de menselijke behoefte te belichamen en dat is de onpeilbare schoonheid van de kosmos. Met voetnoten, een selectieve literatuuropgave en een register. De Franse auteur was jarenlang hoogleraar dogmatiek aan de Faculteit Protestantse Godgeleerdheid en is momenteel verbonden aan het Theologicum van het Institut Catholique in Parijs.
Recensent: J. Hofte

Recensie : Mijn hart heeft geen haast

Joris Vincken – Mijn hart heeft geen haast

Het boekje met de prachtige titel Mijn hart heeft geen haast beschrijft de zoektocht en nog veel meer het vinden van persoonlijk levensgeluk en vervulling. Joris Vincken had een succesvolle carrière als muzikant, maar besefte dat deze levenswijze hem niet vervulde. Bijna 10 jaar lang leefde hij in een spirituele gemeenschap tot hij zijn rust en levensvreugde vond op “de dag dat niets veranderde”. Dit boek is zijn ode aan het leven. Hij pretendeert niet de wijsheid voor iedereen in pacht te hebben, maar zegt juist dat elke ervaring uniek en heel persoonlijk is. Het is aan ons, we hebben de keuze, om bijvoorbeeld met het leven te vechten of juist te dansen.
Inzien dat we allemaal perfect zijn zoals we zijn Hij koestert de wens ons te laten inzien dat we allemaal helemaal perfect zijn zoals we zijn, en ons precies daar bevinden in ons leven, waar we ons moeten bevinden. In Mijn hart heeft geen haast deelt hij in prachtige bewoordingen zijn eigen ervaringen met dit thema, soms met een gedicht, soms met een kort verhaal. Altijd persoonlijk en in zijn taalgebruik is de muzikant terug te horen.
“Toch zeg ik je, blijf zoeken. Blijf je verwonderen. Kijk de wereld in vanuit niet weten, alsof je mij vandaag voor het eerst ziet, la hebben we elkaar duizend keer ontmoet. Het is niet mogelijk het leven te begrijpen. Het is niet mogelijk jezelf als mens, helemaal te kennen, daarvoor ben je veel te oneindig”.
Wat mij persoonlijk heel erg aansprak waren zijn woorden: “bewustwording is eerlijk durven zijn” – ik herken daar veel in en ik ervaar ze als onderdeel van mijn eigen zoek (of vind?)tocht naar levenswijsheid.
Mooi en inspiratievol  boekje om te lezen, als je tenminste van filosofische onderwerpen en mooi, poëtische teksten houdt. Een boekje wat ervoor zorgt dat je even vertraagt in het drukke leven van alledag, en je weer even verbindt met wat nou werkelijk voor jou belangrijk is. Ik heb het met plezier gelezen!

– Recensie: Monique van der Hoeven
– Oordeel: +++ (zeer goed)

als de bloesem valt cover_klein

Recensie : Als de bloesem valt

Als de bloesem valt / Liesbeth de Vos.

Marleens moeder was tijdens de Tweede Wereldoorlog in haar tienerjaren met haar familie opgesloten in een Jappenkamp in Nederlands-Oost-Indië. Marleen leert in haar jeugd te overleven met een afwezige vaderen een getraumatiseerde moeder die verslaafd raakte aan kalmeringsmiddelen en alcohol. Ze huwt op jonge leeftijd een Griek en krijgt samen met hem drie kinderen. Naarmate Marleens leeftijd vordert, begint ze vast te raken in zichzelf, krijgt ze paniekaanvallen en wordt doorverwezen voor therapie. Ze komt terecht bij een therapeute die de diagnose tweede generatie-oorlogsslachtoffers stelt, wat een begin van herstel inluidt.
Ze zal echter nog jaren moeten worstelen om uiteindelijk terecht te komen bij een therapeute met een adequate aanpak. Via korte impressies van 1 a 2 bladzijden beschrijft Marleen haar jeugd, de opvoeding van haar kinderen, de herinneringen aan haar moeder die sporadisch sprak over de oorlog en weinig tastbare herinneringen achterliet. Indringende zorgvuldig gekozen en emotionele passages, niet om achter elkaar door te lezen. De vele sprongen in de tijd, zorgen voor dynamiek. Herkenbaar voor mensen met eenzelfde diagnose.

Recensent: J.E. Meindertsma

inclusief alles titel

Recensie : Inclusief alles

Inclusief alles : leven zonder uitzondering / Joris Vincken

Wat doe je als je een succesvolle musicus bent en toch geen innerlijke vrede kunt vinden? Je gaat op zoek in de spirituele wereld en probeert van alles: gebed, meditatie, maar ook hier vind je het niet. Dan volgt een zware depressie en dan – na jaren – valt het kwartje: je bent goed zoals je bent, vanaf het begin een met God, verlicht. De auteur vindt vrede in het nu, het eeuwige moment; het leven omarmend, soms in blijdschap, soms in verdriet. In korte, op zichzelf staande verhaaltjes en gedichten deelt de schrijver zijn non-dualistische inzichten; een loflied op het leven en de ‘spelende mens’ in het licht van de vergankelijkheid. Door de eenvoud van de taal en de herkenbaarheid van de beschreven situaties voor een breed publiek toegankelijk. Troostrijk voor hen die net een zware tijd achter de rug hebben.
Eerder schreef hij: ‘Mijn hart heeft geen haast’
Recensent: Frans Gerritsen

Recensie : Ludger – Dirk Otten

Kritische biografie over de missionaris die de Friezen en Saksen bekeerde tot het christendom in de achtste/negende eeuw. Dit lijkt een simpel boek over de vroege Noord-Nederlandse kerkgeschiedenis maar schijn bedriegt. Want de auteur (1939) weet als gepromoveerd Duits taalkundige de vroege Saksische taal te duiden. Daarmee komt hij tot een totaal andere analyse van de hagiografische ‘vitae’ (heiligenlevens) van rond 1000 na Christus. Veel Nederlandse (met name rooms-katholieke) kerkhistorische handboeken moeten dan ook worden herschreven (bijvoorbeeld het standaardwerk van Post uit 1957, maar óók dat van Hamans uit 2014)! Want in het geval van Ludger (742-809) gaat het ten tijde van de achtste-/negende-eeuwse Franken en de Saksen niet om de missionaris, die tijdens het verrichten van genezingen de Friezen en Saksen bekeerde, of rond 854 de tiende bisschop zou zijn van Utrecht. Utrecht heeft ook niet Willibrord of Bonifatius als eerste en tweede bisschop gehad, maar als eerste sinds 777 Alberik! En Ludger was geen ‘ijzervreter’, maar een erudiete en stichtelijke man die graag in een kloosterlijke omgeving rond Utrecht verbleef. Met tegenzin werd hij de eerste bisschop van Münster (805-809)! Met illustraties in zwart-wit, een literatuuropgave en register.
Recensent: John van Wieringen

de appel is weer barstig

Recensie: De appel is weer barstig

Beide auteurs zijn actief als geestelijk verzorgers. Centraal in dit boek staat de stelling dat het thema schuld (opgevat als een besef van een existentieel tekortschieten) miskend wordt. Een besef van schuldig zijn, is in onze samenleving nog volop aanwezig, maar in handboeken voor hulpverleners zal men tevergeefs naar dit begrip zoeken. Dat heeft volgens de auteurs ook te maken met de dynamische aard, de verborgenheid en de complexiteit van schuld.
In dit boek worden niet alleen de verschillende culturele en existentiële dimensies van schuld belicht, maar wordt ook aangegeven hoe men met schuld en schuldgevoelens kan omgaan. De auteurs gebruiken hiervoor voorbeelden uit literatuur, film, muziek, mythologie en Bijbel.
Ofschoon levensbeschouwelijke aspecten een grote rol spelen in dit boek, zijn de auteurs ervan doordrongen dat de traditioneel religieuze kaders van schuldbelijdenis en biecht grotendeels achterhaald zijn. Een interessant, laagdrempelig geschreven boek dat gespreksstof biedt, niet alleen voor hulpverleners en geestelijk verzorgers, maar ook bijvoorbeeld in modern pastoraat.

Recensent: Dr. Taede A. Smedes

mediteren met lao zi figuur

Recensie: Mediteren met Lao Zi

Twee korte geschriften van meester Lao Zi zijn nu voor het eerst in het Nederlands beschikbaar. De eerste
tekst Qing Jing Jing (drie delen, in totaal twintig verzen) handelt over de essentie van de Dao, verkrijgen van
inzicht daarin door (aanwijzingen voor) meditatie, en de redenen die van de Dao afhouden, namelijk
begeerte en verlangen. De tweede tekst Nei Riyong Jing (drie delen, in totaal zestien verzen) bevat
richtlijnen, praktische aanwijzingen voor meditatie met betrekking tot zitten in meditatie, voeding, juiste
(geestes) houding en ademhaling, waarbij veel aandacht is voor Qi, levensenergie. De teksten als geheel
alsmede de delen worden ingeleid met toelichtingen. Ieder vers staat apart op een rechter pagina; op de
linker pagina ertegenover staat een toelichting en uitleg daarop waarbij verbindingen naar andere
(overeenkomstige) teksten uit de taoïstische en zenboeddhistische traditie worden gelegd. Fraaie aquarel
illustraties in zwart/grijs/wit-tinten. Bevat voor- en nawoord alsmede uitvoerige literatuuropgave. Deze
ver/hertaling kan behulpzaam zijn voor mensen die zich willen verdiepen in meditatie. Lastige materie,
vereist voorkennis.

vertaling en toelichting door Wuwen Zi ; Ben Zondervan. – Kampen : Van Warven, [2019]. – 138 pagina’s : illustraties ; 22 cm.

Recensent: Drs. J.A.M. Hendriks

Luisteren bij maanlicht cover gijsbertsen

Recensie Luisteren bij maanlicht

Boekrecensie door: Evert Pieter van der Veen

HET WOORD AAN HET WOORD

De auteur, predikant in de PKN, is een ware ‘schriftgeleerde’ die de kunst verstaat én de kennis bezit om de bijbel te laten spreken.
Hij volgt in dit boek het zonnejaar en begint bij Pasen en vervolgens komen kerkelijke perioden en feestdagen ter sprake. De duidelijk aanwezige achtergrond is het Joodse maanjaar. Het boek is verdeeld in negen perioden die in korte inleidingen steeds worden getypeerd.

De lezer voelt zijn persoonlijke betrokkenheid: deze waarheid lééft voor hem. De uitleg is helder en heeft tegelijk ook diepgang. Hij heeft kennis van de literatuur en citeert gedichten. Naast verbanden met de Joodse bijbel en het Joodse denken, weet hij verhalen zó uit te leggen dat ze voor ons tot leven komen en van betekenis zijn.

Prachtig is de verwijzing naar een tv programma waarin iemand die zonder ogen is geboren, wordt geinterviewd. ‘Wie is nu eigenlijk gehandicapt?’ vraagt hij zich af.
Zijn typering van Noomi doet haar tekort: hij heeft te weinig begrip voor haar na de drie verliezen die zij heeft geleden. Mág zij bitter zijn?

Een boek met een rijke inhoud waar de lezer veel wijzer van kan worden!

Bart Gijsbertsen: Luisteren bij maanlicht
Een gang door het kerkelijk jaar met een oor naar de synagoge
Van Warven Kampen, 278 pag. € 17.95

Evert Pieter van der Veen : Pastor Protestantse Kerk lid Sprekersplatform uitvaartspreker auteur poëzie/muziek lid Vereniging Geestelijk Verzorgers