Van zilveren sporen cover

Recensie : van zilveren sporen

Van zilveren sporen coverVan zilveren sporen 

– een gang door het synagogale jaar met een oor naar de kerk

Met de verschijning van dit laatste boek is een drieluik ontstaan. Op het linker paneel zien we Een heidense uitdaging (2015); op het rechterpaneel verscheen Luisteren bij maanlicht (2019) en nu het middelste paneel Van zilveren sporen.
In de Inleiding wordt gerefereerd aan de Bijbel als Joodse bron van A tot Z. Maar waar, zo vraagt Gijsbertsen zich af, vind je in dogmatiek, apostolicum, catechese en exegese van christelijke huize daar sporen van? En als die sporen er al lijken te zijn, dan gaat het vaak over de toekomst van Israël c.q. de ‘bekering’ van Israël. In de kerk zelf is echter weinig te merken van een ‘bekering’ van een Israël-loze bijbeluitleg.
In dit boek wordt iets gedeeld van de inhoud van de ‘leerdiensten Torah en Evangelie’ in Kampen; gehouden aan de hand van het synagogale rooster. Eén van de belangrijke bronnen daarbij was Tenachon, rabbijnse concepten gepubliceerd door de Stichting PaRDeS (voorheen B.Folkertsma Stichting voor Talmudica).
Het boek volgt het Torah-leesrooster zoals dat is onderverdeeld in vaste Sidrot. De Talmoedische norm wordt gebruikt bij de uitleg. De gewoontegetrouwe christelijke uitleg is hier vreemd aan.
Tegelijk valt te bedenken dat Jezus Jood was. En zijn enige Bijbel was de Tenach. Mij trof bij het lezen van de laatste Sidra in het boek de aanhaling van Johannes 3: 11, het woord van Jezus: ‘Jullie nemen ons Getuigenis niet aan’; met als kopje daarboven ‘Een verbaasde Torah’. Jezus verwoordt zijn verwondering over het feit dat de Tenach onder de mensen niet landt.
Bijzonder is betekenis en gebruik van de liturgische klok die in deze diensten werd gebruikt: een klok waarop het kerkelijk zonnejaar flexibel is gemaakt om zich telkens te kunnen afstemmen op het synagogale maanjaar.
Ik citeer: ‘Een belangrijk verschil tussen de kerkelijke zonnekalender en de synagogale maankalender is dat iedere maand begint met nieuwe maan: Rosj Chodèsj. Het hele leven, het hele levensritme, elk begin van een maand wordt van Godswege aangestuurd via de maan en haar cyclus. Sinds onheugelijke tijden is Rosj Chodèsj een feestdag. De stichting van de staat Israël in 1948 wordt in het Joodse leven vergeleken met het begin van het ontspruiten van onze verlossing, het begin van een herstel na afschuwelijk donker’.
Graag sluit ik me hierbij aan in de verwachting van het messiaanse vrederijk op aarde.

G.A. van der Spek-Begemann

het boek hermus cover_klein

Recensie : Het boek hermus

het boek hermus cover_grootHet Boek Hermus : de code van Judas Iskarioth / Adriaan Noordergraaf.

Mirjam Hermus, studente theologie in Groningen, raakt verstrikt in het turbulente studentenleven van drank en drugs. Berooid wil ze terug naar het ouderlijk huis. Als ze tijdens een onweer even pauzeert, vlak bij een kerk, wordt ze per ongeluk gefotografeerd doch op de foto is ze niet te zien. Ze blijkt geteleporteerd te zijn naar het jaar 30 n.chr. in de buurt van Jericho. In een tijdspanne van amper vijf dagen leert ze de meest prominente bijbelfiguren kennen uit die periode, doch in een rol die voor haar onbekend was, lees: totaal controversieel, maar plausibel. Judas, voluit Iskarioth (vandaar de ondertitel), Maria Magdalena, de blinde Bartimeüs, als leden van een bende revolutionairen, onder leiding van (zou een spoiler zijn). De opstand tegen Rome wordt minutieus gepland, doch welke taak is Mirjam toebedeeld? Wie is de stem? Wat is haar missie? In haar thuisland is de religieuze hysterie losgebarsten en gebeuren wonderbaarlijke genezingen.
Na vijf dagen is Mirjam terug in het heden doch niet zonder problemen. Een ‘religieuze’ pageturner in een choquerende, maar ‘mogelijke’ context. Een religieuze thriller die tegen heilige huisjes zal beuken, maar anderen zal doen nadenken. Controversieel doch boeiend. Wordt vervolgd.

Recensent: Marc De Pril

Recensie : In het licht van de schaduw – Minny Potze

“Miny Potze levert met haar boek een waardevolle bijdrage aan een nieuw, inspirerend beeld van de ouderdom. Ze laat zien wat oud worden aantrekkelijk maakt, en biedt daarmee een alternatief voor de dominante verhalen die in onze cultuur over de ouderdom verteld worden. […] Aan het eind van haar ontdekkingstocht schrijft ze hoe ze samen met vriendinnen al haar diploma’s gaat verbranden. ‘Ik heb geen diploma’s meer nodig, ik hoef mezelf niet meer te bewijzen en dat voelt rustig. Boven de zeventig ben Je blijkbaar nog lang niet klaar met leven. ‘Ik vind mijn leven nog verre van voltooid’, ‘Iedere dag doen zich weer momenten voor waaruit ontwikkelpun¬ten naar voren komen

de draag vliegt hoog aan de hemel cover_klein

Recensie : De draak vliegt hoog aan de hemel

 

De draak vliegt hoog aan de hemel : de I Tjing voor onderweg / Advait van Hulzen

De I Tjing, ofwel het ‘Boek der Veranderingen’ is een klassieke tekst uit het oude China. Ook vandaag nog wordt het boek veelvuldig gebruikt als orakelboek of boek met wijsheden. Je kunt vragen stellen aan de I Tjing en het antwoord komt naar je toe in de vorm van een Oordeel en een Beeld. Het gebruik van de I Tjing is vrij eenvoudig, maar de duiding van het antwoord, de symboliek van de eeuwenoude beelden en de betekenis van de veranderende lijnen, daarvoor is wel wat verdieping nodig. Van Hulzen noemt zijn werk ‘I Tjing voor onderweg’, met korte duidingen en veel ruimte voor eigen reflectie. Daar onderscheidt deze versie zich van andere vertalingen, de oerbeelden zijn een interessante toevoeging. Voor beginnende I Tjing gebruikers is deze versie minder geschikt, omdat de uitleg over hoe te gebruiken wat summier is.

Recensent: Drs. C.G.M. van Gorp

het rode boek thumb

Recensie : Het Rode Boek : door Lambert de Kwant

Het Rode Boek: een indrukwekkend hoofdstuk uit het leven van Jung

Tekst: Lambèrt de Kwant

Carl Gustav Jung heeft zijn complete innerlijke reis vastgelegd in het Rode Boek, dat was geschreven in een kalligrafisch schrift en geïllustreerd met talloze tekeningen van wat hij ervoer. Dit Rode Boek, inclusief de ‘zeven preken tot de doden’, werd in 2009 uitgegeven als facsimile van het origineel.
Het is de verdienste van uitgever Van Warven het in het Nederlandse taalgebied uit te geven
Er bestaan maar weinig ongepubliceerde werken die nu al zo’n verrijkende invloed hebben gehad op de sociale en intellectuele geschiedenis van de twintigste eeuw als dit Rode Boek of het Liber Novus. Het boek, dat door Jung zelf werd beschouwd als de kern van zijn latere werk, wordt al langer erkend als de sleutel om het ontstaan van dat latere werk te kunnen begrijpen. Maar afgezien van een paar aanlokkelijke vluchtige kijkjes bleef de tekst ontoegankelijk voor studie.

Het Liber Novus van C.G. Jung lag tientallen jaren in een Zürichse bankkluis. Het is de vraag of Jung het ooit bedoeld heeft voor publicatie. Maar toen het in 2009 verscheen werd het meteen ‘de graal van het onbewuste’ genoemd. Het boek werd snel bekend als Het Rode Boek: de kleur van de leren omslag van het oorspronkelijke Liber Novus. Het is het verslag dat Jung van zijn crisis van 1913-1916 maakte. Jung beschrijft hoe hij zich overgeeft aan een diepgaand innerlijk proces, waarbij hij uiteindelijk zijn eigen ziel ‘hervindt’. En hoe hij werd ingewijd in de geheimen van de menselijke psyche. Alle dromen, ervaringen en inzichten noteerde hij nauwgezet. Zijn aantekeningen werden een procesverslag dat uiteindelijk resulteerde in het Rode Boek.

Confrontatie met het onbewuste.

In 2000, bijna veertig jaar na Jungs dood, gaven zijn erven toestemming tot publicatie van deze omvangrijke persoonlijke notities uit de jaren 1913-1916, de weerslag van zijn eigen confrontatie met het onbewuste. Door middel van ‘actieve imaginatie’ probeert Jung (1875-1961) zijn innerlijke processen te doorgronden. Het resultaat is het verslag van zijn eigen individuatieproces aan de hand van dromen, visioenen en fantasieën en psychologische beschouwingen daarover. Jung noemde het zelf de kern van zijn latere werk, maar het persoonlijke en onvoldoende wetenschappelijke karakter ervan deden hem zijn leven lang aarzelen het te publiceren. Tien jaar na de publicatie in het Duits verschijnt nu de Nederlandse vertaling. Een prestatie van ongekend belang van deze nog vrij jonge uitgeverij die al eerdere opvallende boeken op haar naam heeft staan.
Het overigens nu witte boek, fraai uitgegeven met een rood vlakje in het midden, bevat diverse inleidingen (in totaal honderd pagina’s) die het boek cultuurhistorisch situeren en verbinden met Jungs leven en werk en het geheel wordt nog eens ondersteund door een notenapparaat van maar liefst honderdvijftig pagina’s. Een boek dat als een belangrijk historisch document beschouwd mag worden voor wie zich verder in Jungs leer wil verdiepen. Een must voor degenen die al eerder geïnspireerd werden door het gedachtegoed van Jung.
Een dikke pil, dat wel, haast 600 pagina’s, maar om een cliché te gebruiken, dan heb je ook wat!

Al eerder schreef Jung ‘De jaren waarin ik bezig was met mijn innerlijke beelden waren de belangrijksten van mijn leven; in die periode werden alle wezenlijke dingen besloten…(1)
Vanaf die tijd mocht ik niet langer alleen mezelf toebehoren. Vanaf die tijd behoorde mijn leven de gemeenschap toe. De inzichten waar het mij om ging, of waar ik naar zocht, waren in de wetenschap van die tijd nog niet te vinden. Ikzelf moest de oerervaring beleven en bovendien proberen de resultaten van mijn ervaring te planten in de aarde van de realiteit.(…) Vanaf dat moment stelde ik mezelf ten dienste van de psyche. Ik was er dol op en haatte het, maar het was mijn grootste rijkdom. Mezelf eraan overgeven (…) was de enige manier waarop ik het leven kon verdragen en zoveel mogelijk als totaliteit kon beleven.(…)
Het heeft me praktisch vijfenveertig jaar gekost om dingen die ik toen ervoer en opschreef te gieten in het vat van mijn wetenschappelijke werk.(…) Dat was de oerstof die me dwong om ermee aan de slag te gaan.( …) Het was prima materia voor mijn levenswerk. {1}

In het Rode Boek schrijft Jung onder meer: ‘Die nacht drong het bestaan van de dood tot me door.(…)
Ik betrad de innerlijke dood en zag dat uiteindelijk sterven beter is dan de innerlijke dood. En ik besloot van buiten te sterven en van binnen te leven.(…) Ik wendde me af en zocht de plaats van het innerlijk leven!’.

Het Rode Boek is een indrukwekkend hoofdstuk uit het leven van Jung. Het vermaarde boek met een roodleren band, dat Jung aanvankelijk Liber Novus (Nieuw boek) noemde. Het geeft een proces weer dat qua energie oorspronkelijk en qua reis labyrintisch was en dat de oorsprong van zijn psychologie werd ‘- ‘het spirituele begin dat alles bevatte’, schreef hij in 1957, vier jaar voor zijn dood. Cay Baynes een voormalige patiënt die voor Jung de tekst transcribeerde, noemde het een verslag van de door-gang van het universum door de menselijke ziel’.
Treffend verwoord! Het boek doet immers verslag van de zoektocht, ervaringen en aanvankelijke bevindingen van een men die op zijn veertigste naar eigen zeggen eer, macht, rijkdom, kennis en elk menselijk Geluk verworven had’, maar op de een of andere manier tegelijk zijn ziel was kwijtgeraakt. ‘Meine Seele, meine Seele, wo bist du?’ Mijn ziel, mijn ziel, waar ben je?’ schreef Jung in de Zwarte boek-reeks die voorafging en werd uitgewerkt in het Rode Boek. Een zin die me al jaren is bijgebleven en ook mijn vraag was en is.

En elders zegt hij: Vele jaren heb ik rondgedoold, zó lang dat ik vergat dat ik over een ziel beschik. Waar was jij al die tijd?’
Het is als recensent onmogelijk dit omvangrijke boek recht te doen. En met het citeren van stuk voor stuk boeiende teksten, plaats je die wellicht niet in de context.
Volgens sommigen maakte Jung een diepe persoonlijk crisis door; hij begon aan een nieuw hoofdstuk in zijn leven, wat leidde tot een intellectuele revolutie. Hij begon het Rode Boek te schrijven in 1914, net voor het begin van de Eerste Wereldoorlog toen hij als arts en psychiater in Zwitserland werkzaam was. Hij toonde zich diep teleurgesteld in de mensheid en heel sceptisch over de rationele en materialistische wetenschap van zijn tijd.
Het Rode Boek, een nogal duister werk, waarin je blijft lezen en blijft bladeren, en dat fascineert omdat ons hier wel een heel intiem kijkje gegund wordt in de geest van één van de grote geleerden van de twintigste eeuw en één van de grondleggers van de hedendaagse psychologie. Het boek fascineert en raakt, omdat je (net als ik) merkt dat het boek niet nalaat wat met jezelf te doen, met je eigen psyche.
Her Rode Boek is geen nachtkastjeslectuur, maar regelmatig een hoofdstuk lezen is eigenlijk een must om Jung enigszins te begrijpen.
De aanvankelijke Engelse tekst heb ik niet gelezen en ik begreep dat dit beter zou zijn, maar deze Nederlandse vertaling mag er ondanks enkele tekortkomingen, zoals wet taal- en spelfouten, wel degelijk zijn.
Veel waardering voor uitgever Van Warven die het aandurfde dit omvangrijke levenswerk in deze vertaling uit te brengen.

(1) Copyright © Stiftung der Werke C.G. Jung, Copyright © Robert Hinshshaw}

5 sterren

zeg me, wei ben je amagda van der ende

Recensie : Zeg me wie ben je. door Elise de Waal

Kabbala leert gelijkwaardigheid

‘De vrouw van’, zo zijn de meeste vrouwen in de Bijbel bekend. Maar wie waren zij naast echtgenote en moeder? En hoe kun je hen plaatsen op de levensboom van de kabbala, de mystieke joodse traditie die mensen wil helpen inzicht te krijgen in hoe alles in het leven en universum in elkaar zit en met elkaar verbonden is?

Deze vragen zijn Magda van der Ende, spreker, docent en auteur van het boek Zeg me, wie ben je…, niet onbekend.

Op bevlogen wijze beschrijft zij de rol van tien Hebreeuwse vrouwen: Sara, Rachel, Debora, Rebekka, Tamar, Miriam, Ruth, Lea, Esther en Abigail. Zij verbeelden elk een wezenlijke kwaliteit van de levensboom: kwaliteiten die mensen ook in hun eigen psyche kunnen vinden en de andere rollen van vrouwen laten zien. “Veelal maken zij immers ingrijpende keuzes over voortgang en behoud van tradities”, aldus Van der Ende, “en het beschrijven en benadrukken van hun rol kan ook mannen bevrijden van opgelegde rolpatronen.’’ Het gaat volgens haar om meer gelijkwaardigheid. Daarvoor zijn veranderingsprocessen nodig, waar de kabbalistische traditie bij kan helpen.

In haar boek geeft de auteur een inleiding tot de kabbala en de kwaliteiten van de levensboom.

Voor haar onderzoek verdiepte zij zich intensief in onder andere joodse en buiten Bijbelse bronnen. Het resultaat is een boek met ruime aandacht voor de geschiedenis en met inzichten voor onze huidige samenleving. “Ik realiseer me dat de vraag naar de rol van vrouwen nu gesteld kán worden”, aldus Van der Ende. “Daar aandacht aan besteden en blijven besteden brengt de vrijheid voor ieder mens om zelf te kiezen hoe je leven te leven een stukje dichterbij.”

Recensent: Elise de Waal

o hemel zei de krokodil cover_klein

Recensie : O hemel zei de krokodil

O hemel, zei de krokodil : 52 dierenverhalen voor jong en oud om zoiets als God ter sprake te brengen.
Auteur: Wim Jansen ; met illustraties van Hans Jansen.

In 52 korte antropomorfe dierenverhaaltjes komt een breed scala aan onderwerpen aan bod. Zoals het gesprek tussen de ezel Grauwtje en paard Volbloed, over volgzaamheid en nederigheid; in het gesprek tussen de wolf en Broeder Franciscus over bidden; het gesprek tussen haantje Habakuk en God, over de verwachting van het leven waarin altijd onrecht zal zijn. Heel terloops of soms juist heel subtiel komen grote zaken over de wereld waarin wij leven en waarin wij geloven om de hoek kijken. De meest uiteenlopende dieren voeren het woord en getuigen van een diep en wijs inzicht. Is er eigenlijk wel een hoger wezen, een God die alles gemaakt heeft, ook zichzelf? En is dat dan een hij of een zij? Voor de nieuwsgierige lezer is het allemaal in dit dierenboek te lezen. Voor iedereen die aan het zoeken is naar het wezenlijke is dit boek vermakelijk en leerzaam. Het laat de lezers nadenken en stimuleert om de vaste aannames nog eens tegen het licht te houden. De toon is licht en luchtig, met een scheut humor en vermaak en voorzien van vriendelijke, soms grappige zwart-witillustraties. Voor een ruime christelijke doelgroep, zowel voor volwassenen als jongeren vanaf ca. 15 jaar.

Recensent: J.W. Hakvoort

het rode boek thumb

Recensie : Het rode boek : door Dr. Michel Thys

Het rode boek = Liber novus / C.G. Jung ; vertaald [uit het Engels en Duits] Hans Huisman. – Kampen :

In 2000, bijna veertig jaar na Jungs dood, gaven zijn erven toestemming tot publicatie van deze omvangrijke persoonlijke notities uit de jaren 1913-1916, de weerslag van zijn eigen confrontatie met het onbewuste. Door middel van ‘actieve imaginatie’ probeert Jung (1875-1961) zijn innerlijke processen te doorgronden. Het resultaat is het verslag van zijn eigen individuatieproces aan de hand van dromen, visioenen en fantasieën en psychologische beschouwingen daarover. Jung noemde het zelf de kern van zijn latere werk, maar het persoonlijke en onvoldoende wetenschappelijke karakter ervan deden hem zijn leven lang aarzelen het te publiceren. Tien jaar na de publicatie in het Duits verschijnt nu de Nederlandse vertaling. De uitgave bevat diverse inleidingen (in totaal honderd pagina’s) die het boek cultuurhistorisch situeren en verbinden met Jungs leven en werk en het geheel is nog eens geschraagd door een notenapparaat van wel honderdvijftig pagina’s. Het boek is vooral een belangrijk historisch document voor al wie zich verder in Jungs leer wil verdiepen. Het is knap uitgegeven, specialistisch en grondig onderbouwd en omkaderd.

Recensent: Dr. Michel Thys

Recensie : Dag lief zusje

Dag lief zusje Wat hebben de grote wijsheidtradities uit onder andere het boeddhisme en Jodendom gezegd over het bewustzijn? En bestaat er een hogere vorm van bewustzijn? De auteur verbindt haar kennis over dit onderwerp aan het persoonlijke afscheid van haar zus die door Alzheimer steeds meer haar persoonlijk bewustzijn verloor.
Uit Volzin april 2019

Recensie : Het Lef om op te staan

Het lef om op te staan Schuld, schaamte en een benepen kijk op het leven zouden zijn gebaseerd op de Bijbel, maar volgens Van de Glind klopt dit niet. In zijn boek schetst hij hoe de Bijbel kan inspireren tot voluit en zinvol leven, en hoe dat streven verwrongen kan raken met persoonlijke en maatschappelijke ellende tot gevolg.                                                                                                 Uit Volzin april 2019