In Memoriam Aalt van de Glind

Aalt van de Glind was nog per e-mail in overleg met de uitgever over de hem toegezegde herdruk van zijn boek ‘God… met 95 andere woorden’, toen hij op de vroege zaterdagochtend van 3 februari op 69-jarige leeftijd overleed. Met zijn heengaan verliezen Aalts vrouw, dochters, kleinkinderen (van wie de zevende op komst is), buren – en veel – vrienden een diep gelovig en veelzijdig metgezel.

‘Pelgrim’ noemde hij zichzelf, zeker na het volbrengen van zijn solitaire tocht naar Santiago de Compostela volkomen terecht. Na zijn herseninfarct in 2009 voegde hij er het woordje ‘manke’ aan toe. ‘Het geheim van ggoOdh & Mensen’, het boek dat Aalt van de Glind in 2014 het levenslicht deed aanschouwen, droeg de ondertitel: ’in 95 stellingen van een manke pelgrim’. Zijn onvoltooide revalidatieproces beschreef de nu bij zijn Schepper vertoevende schrijver in 2016, ook weer met het bijvoeglijk naamwoord ‘manke’ in de ondertitel.

Aalt schreef veel. Over zijn geloof, zijn gevoel, zijn bewondering voor andere denkers en doeners op het menselijk erf: Albert Schweitzer, Blaise Pascal, Titus Brandsma, om een paar grootheden te noemen. Daarbij liet Aalt zich tevens inspireren door ontmoetingen op Iona en Taizé en door pelgrims uit andere wereldbeschouwingen dan alleen het christendom. Zodoende las deze op de Veluwe geboren ex-ontwikkelingswerker (Peru), -godsdienstleraar, -wethouder (Apeldoorn) en provinciebestuurder (Gelderland) veel, luisterde vol aandacht naar iedere gesprekspartner en hij was velen tot steun. Tot het einde toe. Veel waarde hecht ik als oud-buurman van Aalt aan het negende (van de 95) hoofdstukje uit zijn allerlaatste boek. Daarin vertelt Aalt over zijn opoe (oma) die hem ooit wees op het grote wonder van het kleine meibloempje: “Dat kunnen zelfs geleerden niet eens maken”, was de wijze levensles aan haar – nu met hem herenigde – kleinzoon. “Tegenwoordig lijkt GOD steeds meer op oma in de tuin”, is de slotzin van het daarop volgende hoofdstukje. Dat is de mijne dan ook tegelijk. Ik mis Aalt nu al.

Deze recensie van de hand van Peter van der Ros verscheen in het magazine ‘Kerk in de stad’

 

Recensie ‘Jezus, een mensenleven’

In de veertig dagen die voorafgaan aan Pasen bezint de kerk zich op het lijden van Jezus en zoekt ze de verbinding met het lijden van zoveel mensen vandaag. Telkens weer stuit ze daarbij op de grote vraag wie Jezus is; dit kind, over wie bij zijn geboorte zulke grote woorden zijn uitgesproken en die zich  nu gevangen laat nemen, bespotten en kruisigen. Wie is hij? Bij zijn doop klinkt uit de hemel een stem: ‘Dit is mijn geliefde Zoon, in hem vind ik vreugde.’

Op een zeker moment stelt Jezus die vraag aan zijn leerlingen. En als hun woordvoerder spreekt Petrus vervolgens de geladen woorden uit: u bent de messias, de Zoon van de levende God. Enkele eeuwen spreekt de kerk op één van haar concilies (Chalcedon, 451) uit, dat Jezus waarachtig God en waarachtig mens is. Daarmee probeert de kerk boven diepe verstaanskloven en grote tegenstellingen uit te komen, maar de formulering van de zg. tweenaturenleer van Christus is sindsdien een struikelblok voor het verstand en voor menigeen ook een blokkade voor het geloof.

Nu, meer dan vijftien eeuwen na de concilie-uitspraak ligt de vraag wie Jezus is nog steeds open, terwijl de kerk bepaald niet stil gezeten heeft in haar bezinning. Daarvan getuigt op indrukwekkende wijze Dr. Cees den Heyer in zijn pas verschenen boek ‘Jezus, een mensenleven. Een geschiedenis van een mens onder de mensen’. Den Heyer maakt de lezer deelgenoot van een lang leven bezig zijn met de Bijbel en dan vooral het Nieuwe Testament, toegespitst op de vraag wie Jezus is. Hij gaat daarin zorgvuldig en uitvoerig aan het werk. In 43 hoofdstukken laat hij zien tot welke inzichten de nieuwtestamentische wetenschap tot nu toe gekomen is.

Wat is theologie een boeiende wetenschap! Overal staat Jezus centraal. Maar wat lopen de inzichten uiteen. Alles staat of valt met de vraag welk gezag de Bijbel heeft. Iedereen weet dat de Bijbel niet uit de lucht is komen vallen, maar een ontstaansgeschiedenis heeft en zo ook bestudeerd mag worden. In verhalen lopen feit en fictie door elkaar heen. De Bijbel biedt geen historisch correcte informatie, maar wil opwekken tot geloof. Het is een geloofsboek. Wie enigszins thuis is in de kerk, kan zich herinneren dat Den Heyer ruim twintig jaar geleden een spraakmakend boek schreef over de verzoening, waarin hij afstand nam van de klassieke verzoeningsleer, die stelt dat het lijden en sterven van Jezus gezien  moet worden als een offer, dat gebracht moest worden om God en mens met elkaar te verzoenen.

In zijn nieuwste boek schrijft hij afscheid genomen te hebben van het klassieke christologische dogma. Voor hem was Jezus een mens van vlees en bloed, een mens onder de mensen. Bij de bestudering van zijn boek zweefde mij steeds de opmerking van rabbijnen voor de geest, dat elk Bijbelwoord 70 uitleggingen toelaat en dat straks, als de messias komt hij ons zal vertellen wat de juiste is. Ik wens dit boek in handen van theologiestudenten, predikanten, kerkelijk werkers en geïnteresseerde gemeenteleden.

De recensie verscheen als redactioneel in het ‘Ouderlingenblad voor Pastoraat en Gemeenteopbouw.

 

Jezus, een mensenleven

`Jezus, een mensenleven’ is het reisverslag van een persoonlijke zoektocht.

Boekbespreking: “Ontregelende” Woorden van Christus

In het magazine Soφie stond een prachtige recensie van het boek “Woorden van Christus’ van Michel Henry. De recensie is geschreven door dhr. Aart Deddens, redacteuur van het magazine. Soφie is een uitgave van de Stichting voor Christelijke Filosofie. Zij biedt een intellectuele uitdaging door kritisch na te denken over actuele onderwerpen, geïnspireerd door de christelijke traditie. Aart Deddens noemt het boek buitengewoon spannend. Lees hier waarom….

Michel Henry is een origineel en antithetisch denker. Dat is zijn voordeel. Hij wortelt echter niet in een vertrouwde traditie (wie leest er Irenaeus?). Dat is een nadeel. Henry is radicaal als Bonhoeffer en vreemd als Girard en koppelt aan de ongemakkelijke Woorden van Christus ongemakkelijke beschouwingen.

Toen Michel Henry (1922-2002) tijdens de Tweede Wereldoorlog in het Franse verzet zat, was zijn schuilnaam Kant. Of hij een verband zag tussen deze filosoof en het nazisme, en of Kant dus voor hem de ultieme vijand was, vermeldt de historie niet. Wel is bekend dat hij een hekel had aan Kants manier van filosoferen. Waar die hekel op vastzit is voor mij nu juist typerend voor filosofie: filosofie is reflectie, een pas op de plaats maken, ‘uit de situatie stappen’, er met een helicopterview naar kijken, kritisch analyseren en hopen dat je daarmee iets verheldert. Henry moet niets hebben van deze Gegenstandsrelatie en het subject-objectdenken dat erdoor geconstrueerd wordt. Voor hem gaan subject en object, lichaam en geest niet uiteen, maar vallen ze samen. De activiteit van het denken is gericht op dit samenvallen. Henry baseert zijn filosofie op de Woorden van Christus, want in de incarnatie van Christus, van het Woord, vallen God en mens samen.

Pathos
Centraal bij Henry staat het hart; leven is pathos. Denken is voelen. Denken over pijn is de pijn zelf. Weten is een affectief en geen cognitief weten. God is leven en leven is ervaring van zichzelf.
Anders dan bij Dooyeweerd verdwijnt bij Henry het onderscheid tussen schepper en schepping. De woorden van Christus worden door Henry gezien als kritiek op onze (christelijke) levensbeschouwingen en op wat wij binnen die levensbeschouwing ‘scheppingsstructuren’ zouden noemen. Typerend is de kritiek van Jezus op het gezin als hoeksteen van de samenleving. “ik ben niet gekomen om vrede te brengen maar het zwaard. Want ik kom een wig drijven tussen een man en zijn vader, tussen een dochter en haar moeder’, zegt Jezus.

Hoe kan het dat deze meest fundamentele, natuurlijke relatie van de mens op haar kop wordt gezet? Volgens Henry omdat we het natuurlijke van natuurlijke relaties zijn gaan ervaren als los van God. Door onze relaties op wederkerigheid te baseren zijn we schijnbaar autonoom geworden, “maar daarmee wordt niet minder dan de innerlijke verhouding van de mens tot God geëlimineerd. Juist de niet-wederkerigheid bepaalt onze verhouding met God. (Leen geld aan anderen zonder iets terug te verwachten.) Christus draait de condition humaine om. Ze wordt in zijn woorden niet langer gebaseerd op het systeem van wederkerigheid tussen mensen, maar in de relatie met God. “De menselijke natuur wordt een door God voortgebrachte natuur” zegt Henry. Je kunt immers alleen kind van je hemelse vader zijn als je bidt voor wie jou vervolgt.
Is de Bergrede daarmee een moreel verbeteringsprogramma? Niet volgens Henry: “De niet-wederkerigheid kan niet worden begrepen in het menselijke vlak (…). Dat zou neerkomen op ontkenning, alsof we (…) zouden ophouden onze vijanden te haten en als door een wonder van ze beginnen te houden.” Wat is de boodschap dan wel, volgens Henry”De niet-wederkerigheid duidt op de immanente verwekking van ons eindige leven in het oneindige leven van God.”

Oordeel
Ik deel de ervaring van Henry met betrekking tot de ontregelende woorden van Christus: “We voelen onmiddellijk aan dat ze een diepe en tragische waarheid bevatten. Want ook al staan deze woorden haaks op onze natuurlijke opvatting over onszelf, ze maken ons er tegelijkertijd scherp van bewust, dat daarmee iets mis is.”
Het boek van Henry is buitengewoon spannend, omdat hij aan de radicaliteit van de woorden van Christus niets afdoet. Het is ook spannend omdat hij teruggrijpt achter Augustinus. Mijn niet op kennis gebaseerde beeld van de gnostiek is door het lezen van Henry veranderd. Ondanks alle gnostieke trekken is er geen spoor van minachting van de schepping als zou die het product zijn van een tweederangs demiurg en zouden we om die reden de wereld moeten verzaken. Het probleem en het ongemak zit in de woorden van Christus. Ik begrijp heel goed dat we met een reflectieve houding ‘christelijke filosofie’ op poten kunnen zetten en dikke delen kunnen schrijven. Maar van een christelijke antropologie komt het maar niet. Dat is natuurlijk niet zomaar. We zitten allemaal met die Bergrede in onze maag. Henry lezen helpt, in elk geval voor dat reflectieve bewustzijn.

Michel Henry, Woorden van Christus, uit het Frans vertaald door Chris van Haeften en Andries Oosterkamp, Kampen, 2016.

Trouw: filosofie Top Drie

Tussen kerst en oud en nieuw verscheen in Trouw een prachtig bericht. Filosofe Hannah van Binsbergen heeft het boek ‘Woorden van Christus’ genomineerd in de top 3 van filosofieboeken van 2016. Hieronder het bericht dat in de krant verscheen:

Woorden van Christus
Michel Henry

Een origineel boek, waarin Henry met behulp van taalfilosofie en fenomenologie sommige van de meest raadselachtige uitspraken van Christus probeert uit te pluizen, om uiteen te zetten wat die betekenen voor de menselijke conditie. Michel Henry laat de schokkende kracht van Christus’ woorden verschijnen alsof het iets volledig nieuws betreft, en juist doordat hij de filosofische implicaties ervan bespreekt, komt dit boek voor zowel christenen als niet-christenen ongekend dichtbij.

‘Tekeningen uit 19e eeuw zijn historisch goud voor hele regio’

Door Niek Teune

 

“Historisch goud”, zo noemde uitgever Rinus van Warven het door André Piederiet

samengestelde boek met de tekeningen van Dirk Boele. De tekeningen werden tussen

1825 en 184 gemaakt en geven de toenmalige situatie van Kampen, IJsselmuiden en de

omliggende kernen weer. Op woensdagavond 7 december werd het boek van Piederiet

gepresenteerd bij The Read Shop te Kampen. Ongeveer 25 mensen, waaronder

wethouder Eibert Spaan, waren aanwezig bij de boekpresentatie.

De toegestroomde geïnteresseerden zochten achterin de boekhandel een plaatsje aan de

stamtafel, waar ze een kopje koffie konden krijgen. André Piederiet (89) ontving bij

binnenkomst veel positieve reacties van de mensen. Een aantal van hen had De

tekeningen van Dirk Boele al in huis gehaald. Verwonderd had men gekeken naar de

topografische tekeningen van Kampen, IJsselmuiden en de omliggende kernen. Ook de

tekeningen die de grote overstroming van 1825 in beeld in hebben gebracht, oogsten lof.

Iemand die het boek ook al meerdere keren onder ogen heeft gehad, is uitgever Rinus

van Warven. Hij sprak mooie woorden over het boek. “Ik had bij het maken van het boek

absoluut niet in de gaten wat de waarde was van de tekeningen van Dirk Boele. Gelukkig

heeft André Piederiet het lef gehad om zijn plan met ondernemer Herman Schutte te

delen. Schutte zag het zitten en wilde het toekomstige boek gaan verkopen. Ook het

Stadsarchief, dat alle 56 tekeningen heeft gedigitaliseerd, stond positief tegenover het

plan. Ze stelden Piederiet in staat om de tekeningen in boekvorm uit te geven. Ik ben ze

daar enorm dankbaar voor. Zelden zijn er zulke mooie tekeningen bewaard gebleven, die

ook nog in deze kwaliteit beschikbaar zijn voor het publiek.”

Vervolgens schonk Van Warven een exemplaar van het boek aan wethouder Spaan, de

heer Troost van het Stadsarchief en de heer Gerlofsma van Historische Vereniging Jan

van Arkel.

Spaan vond het een geweldige eer om aanwezig te mogen zijn bij de boekpresentatie. Hij

sprak de hoop uit dat mensen de tijd zouden nemen om het boek te bekijken en kennis

te nemen van hoe het vroeger was. De heer Troost noemde de tekeningen van Dirk

Boele een onontgonnen bron. “Daarvan zijn er nog meer in het archief. Er zijn nog zoveel

voorwerpen die wachten op ontdekking. Maar Piederiet heeft de tekeningen van Boele nu

een waardige plek gegeven”, aldus Troost. De tekeningen van Dirk Boele is te koop bij

The Read Shop Bos in Kampen en The Read Shop Schutte in IJsselmuiden voor 24 euro

per boek. Een dezer dagen komen er vijfhonderd nieuwe exemplaren in de beide winkels

te liggen.

André Piederiet (89): ‘Het is mijn eerste en enige boek’

Monument voor Dirk Boele
Inge Blankvoort, Kampen in “de Stentor”

Een debuut op zijn 89ste, André Piederiet uit IJsselmuiden beleeft het met zijn boek ‘De tekeningen van Dirk Boele’. Het resultaat van jarenlang onderzoek naar het werk van de kunstzinnige Kamper.

Zo nu en dan duikt een tekening van Dirk Boele op in Kampen. In een boekje met oude ansichten, zonder naamsvermelding. Onbegrijpelijk vindt André Piederiet. Daarom ligt er nu een boek met al zijn tekeningen, als ‘monument voor Dirk Boele’.

Het boek van de IJsselmuider oud-onderwijzer en amateurgeschiedschrijver bevat tientallen tekeningen die Boele in Kampen en IJsselmuiden maakte tussen 1825 en 1844. De schetsen zijn afgedrukt met gedetailleerde informatie over de plaats waar ze eeuwen geleden zijn gemaakt.

Hoe komt het toch dat bijna niemand het werk van Dirk Boele (1778-1846) kent?
“Omdat er bijna niets van hem bewaard is gebleven. Hij was schilder van beroep, net als zijn vader, maakte decoraties die al lang verdwenen zijn. Zijn tekeningen zijn er nog wel, al kent bijna niemand die, hooguit van een anonieme afbeelding in boekjes met oude ansichten. In het Stadsarchief van Kampen ligt een aantekeningenboekje van Boele, met tientallen schetsen. Van de watersnood in 1825 bijvoorbeeld, waarbij 83 mensen uit Kampen en IJsselmuiden om het leven kwamen. Een bijzonder verslag in woord en beeld.”

Wat is het belang van Boeles tekeningen?
“Zijn tekeningen vullen het gat tussen die van bekende tekenaars als Remmers en Fels en Hein. Tekenen was voor Boele liefhebberij, maar hij wist wel wat hij deed. Hij volgde de regels van perspectiefschalen heel nauwkeurig. Hij ging ook zeer nauwgezet te werk. Hij noteerde bij zijn tekeningen steevast plaats, datum, tijd en lichtinval. Die informatie kon ik vergelijken met oude kaarten. Vrijwel alle onderwerpen die niet direct herkenbaar waren, kon ik zo lokaliseren. Slechts bij een tekening is het niet gelukt precies weer te geven hoe het nu zit.”

Dat klinkt als monnikenwerk?
“Dat was het ook. Ik ben er jaren mee bezig geweest. In 1985 heb ik al eens een lezing gegeven over de tekeningen van Boele, ik heb er ook over geschreven voor de Kamper Almanak.”

Het heeft u nooit losgelaten..
“Nee, ze zijn nauw verbonden met de zoektocht naar de geschiedenis van het huis dat mijn vrouw en ik kochten in 1976. Groot Salland, een zeshonderd jaar oude boerderij aan de Bergweg. Steeds weer stuitten we op het werk van Boele die veel heeft getekend in IJsselmuiden en Grafhorst. Ik vond de tekeningen heel bijzonder.”

U schreef al eerder over Boeles tekeningen, maar nu pas ligt er een boek…
“Het Stadsarchief wilde wel, maar kreeg het financieel niet rond. Mijn vrouw was ziek, tot haar overlijden heb ik voor haar gezorgd. Dit jaar sprak ik de eigenaar van een boekwinkel in IJsselmuiden die ook een zaak in Kampen heeft. Hij kende de uitgever: binnen anderhalve week was het geregeld.”

Het boek is niet alleen een monument voor Boele, ook voor u. U bent 89 jaar, u heeft veel historische artikelen geschreven die nooit in boekvorm zijn verschenen.
“Het is mijn eerste en enige boek, inderdaad. Ik ben er trots op en blij dat het zo goed heeft uitgepakt.”

Duizend euro voor Ronald McDonald

Dichteres Tineke Bakker-van Ingen uit Zwolle heeft afgelopen donderdag een cheque van € 1000 overhandigd aan Lianne Booijink, de manager Ronald McDonald Huis Zwolle. Tineke Bakker schreef de gedichtenbundel “Verborgen diepten in het nu” dat onlangs verscheen. Het is een bundel geworden waarbij veel van de gedichten zijn geïllustreerd met natuurfoto’s in en rondom Zwolle. Een substantieel deel van de opbrengst van de bundel heeft Tineke Bakker bestemd voor het Ronald McDonald Huis. “Dus als er nog meer verkocht gaan worden, is het niet ondenkbaar dat ik hier nog eens een bezoekje zal brengen,” aldus mevr. Bakker.

In het begin van de bundel verwoordde Tineke haar passie voor de jongeren die in het Ronald McDonald Huis verblijven. “Kinderen spreken vanuit het hart en vertrouwen op jou als ouder. Een ziek kindje wil niets liever dan bij een papa, mama of verzorger zijn. Een Ronald McDonald Huis als tijdelijk thuis zorgt hiervoor.  Ouders zijn dichtbij het kind en blijven hierdoor dichtbij zichzelf. Een plek om even tot rust te komen in een emotionele periode.”

Tineke Bakker was een succesvolle zakenvrouw en bestuurder. Ze was directeur en eigenaar van de internationale onderneming Ferm. Ze heeft haar leven zowel zakelijk als privé als compleet en heel ervaren, maar ‘je komt niet altijd aan je eigen binnenkant toe. En de ontdekking van die binnenkant omschrijft ze met de woorden: “Ons hart heeft een lied”.

Na haar werkzame leven ging Tineke op zoek naar de diepten in zichzelf. Ze wilde zichzelf leren kennen in de diepte van het voelen. Ze reisde naar binnen. In de stilte hoort en ziet Tineke schoonheid en eenheid. In de natuur ziet ze beelden en eenmaal thuisgekomen komen er woorden uit haar hart. In deze bundel tal van teksten over de verbinding die ze zoekt en vindt: met de natuur, met de mens, met het leven.

Lianne Booiijnk zegt enorm blij en verrast te zijn met de support van Tineke Bakker voor het Ronald McDonald Huis. Het huis is afhankelijk van donateurs en sponsoren. “We zijn er zo trots op dat we meer dan 100 vrijwilligers hebben die onze visie omzetten in daadkracht. En we danken de donateurs en het bedrijfsleven voor wat ze voor onze mogelijk maken, zowel financieel als op tal van andere gebieden”.

De bundel ‘Verborgen diepten in het nu’ van Tineke Bakker-van Ingen kost €16,50 en is verkrijgbaar in alle boekwinkels. ISBN: 978 94 92421 09 8. De bundel is uitgegeven bij Uitgeverij van Warven

 

 

19e eeuwse tekeningen Dirk Boele gebundeld

Door Nick Teune

IJSSELMUIDEN/KAMPEN – De Kamper schilder Dirk Boele maakte tussen 1825 en 1844 verschillende tekeningen van Kampen, IJsselmuiden en de omliggende kernen. De in IJsselmuiden woonachtige André Piederiet (89) maakte omstreeks 1980 voor het eerst kennis met het werk van Boele. Hij heeft door de jaren heen lezingen over Dirk Boele en zijn tekeningen verzorgd. De in totaal 56 tekeningen die in het Stadsarchief van Kampen aanwezig zijn, worden nu gebundeld en uitgegeven in een boek dat binnen de gemeentegrenzen verkocht zal worden.

Het boek gaat de toepasselijke titel De tekeningen van Dirk Boele dragen. Aan de binnenkant treft men de subtitel aan: Kampen en IJsselmuiden tussen 1825 en 1844 met unieke beelden van de watersnood van 1825. André Piederiet licht toe: ‘In februari 1825 vond er een grote overstroming plaats die vooral Noordwest-Overijssel hard getroffen heeft. Boele geeft ons met zijn tekenwerk en zijn verslag een authentiek beeld van de situatie. Allebei zullen ze in het boek terug te vinden zijn. De tekeningen die Boele kort na de ramp maakte zijn de vroegste tekeningen die bewaard zijn gebleven. Daarnaast maakte hij tussen 1825 en 1844 een serie topografisch waardevolle tekeningen van Kampen en IJsselmuiden. Hij heeft ontzettend precies getekend’, vertelt Piederiet. ‘De lezer kan dat zelf controleren, want in het boek zijn vijf oude kaarten opgenomen. Op deze kaarten staat aangegeven waarvandaan Boele heeft getekend met een kijkhoek.’

Piederiet is door het Stadsarchief in de gelegenheid gesteld om de tekeningen in boekvorm uit te geven. ‘Waarschijnlijk heeft een van Boeles nazaten zijn tekeningen overgedragen aan het archief. Daar zijn alle 56 tekeningen gedigitaliseerd. Ze zullen vergroot worden afgedrukt en bij elke prent worden een toelichting en beschrijving gegeven. Zo weten de lezers precies waar ze eigenlijk naar kijken. Daarnaast zal in het boek een volledige beschrijving over Dirk Boele, zijn werk en zijn familie opgenomen worden’, aldus Piederiet.

Het boek zal op liggend A4-formaat worden uitgegeven, met een harde kaft. De prijs zal rond de 20 euro komen te liggen. De verwachting is dat het boek rond 15 november bij The Read Shop Schutte en The Read Shop Bos verkrijgbaar is. Mensen die verzekerd willen zijn van een exemplaar, kunnen mailen naar kbh-schutte@infracom.nl of in één van de winkels hun gegevens achterlaten op een reserveringslijst.

 

Dit artikel is overgenomen uit ‘Streeknieuws’ van donderdag 13 oktober 2016

Reisgids

Onze levensweg houdt zich maar zelden aan de door ons voorgeprogrammeerde navigatie. Breng me naar B. En zie, daar is een omleiding met gele borden. Volg K. Heb je K ijverig gevolgd, beland je op een geheel ander punt om je route te vervolgen. Het landschap ziet er anders uit en die afgrijselijke flatgebouwen ken je ook al niet.

Eigenlijk is het een raadsel dat we steeds plannen maken om in een rechte lijn efficiënt B te bereiken. Want we weten het al van onze grootmoeders. Van het concert des levens bestaat er van alles en nog wat, maar zeker geen programma. Soms zouden we in de berm van ons leven willen gaan zitten, ons afvragend waar al die obstakels, versperringen en omleidingen in vredesnaam goed voor zijn. Of is het leven zelf een grote hindernis.

Ook Harrie de Steur heeft zich afgevraagd wat het betekende dat het leven vaker dan niet pijn en moeite kost. Hij heeft daar een boek over geschreven dat de titel draagt ‘Omdat je het aankunt’. Hierin legt hij uit dat alle beproevingen die we op onze levensweg ondervinden van betekenis zijn. Ook al kunnen we dat niet altijd zien als we bij de pakken neerzitten, Al die pakken bevatten, in de levensfilosofie van Harrie, een uitdaging. Oké, een les die, als we die inderdaad leren, ons verder helpt in dit ondermaanse. De planner in ons is, het zal ons niet verwonderen, ons onvermoeibare ego. Geen goede raadgever, vindt De Steur, want de planner zwemt tegen de stroom van het leven in.

Nu wijst de ervaring dit keer op keer uit, maar we kunnen het kennelijk niet laten om steeds maar weer te vertrouwen op de op het dashboard knikkebollende tomtom. We willen tegen beter weten in controle. Gaat je niet verder helpen, houdt auteur De Steur ons voor. Net als gedurende het slippen van de auto, moet je nu juist meebewegen. De schrijver zegt ook dat ons neurotische ego, dit zijn mijn woorden, echt een toontje lager moet zingen willen we kunnen horen. Kunnen luisteren naar onze innerlijke reisgids, de ziel. Daar kunnen we op vertrouwen en niet op het levensvijandige ego dat we graag trots voorzien van het etiket ‘redelijk, efficiënt en effectief’, ook mijn woorden.

Verdriet, tegenslag, teleurstelling en al die dingen die onze levensweg in onze ogen zo bemoeilijken, dienen, volgens het boek van Harrie de Steur, het goddelijke in onszelf te doen ontvlammen. Tegenslag als een vruchtbare akker. Lees het maar.